Chiều hôm ấy, tôi đi dạo một mình trên con đường Phan Châu Trinh, Buôn Ma Thuột. Con đường quen thuộc, nơi người ta thường vội vã đi ngang qua nhau, nơi tiếng xe hòa vào tiếng gió cao nguyên, và những hàng quán san sát như chưa bao giờ biết mệt.
Tôi bước chậm hơn thường lệ, không có điểm đến rõ ràng. Chỉ là đi, để thở, để nhìn, để cho lòng mình lắng lại sau những ngày dài nhiều suy nghĩ. Và rồi, giữa những biển hiệu sáng màu, những tấm bảng quảng cáo quen mắt, tôi chợt dừng lại.
“Trung tâm Khuyết tật Vi Nhân.”
Một dòng chữ không lớn, không ồn ào, nhưng đủ để níu chân tôi đứng lại rất lâu. Tôi đã đi qua con đường này không biết bao nhiêu lần, vậy mà hôm ấy, lần đầu tiên tôi thật sự nhìn thấy nơi này.
Tôi tự hỏi, bên trong kia là ai?
Những em khuyết tật ấy đang sống như thế nào?
Các em có thể đi, có thể nói, có thể nghe, có thể nhìn thế giới giống như tôi không? Sự tò mò kéo tôi lại gần. Và rồi, sau vài giây do dự, tôi bước vào. Bước qua cánh cổng ấy, tôi như bước vào một thế giới khác. Không còn tiếng xe ồn ào, không còn nhịp sống vội vã. Chỉ còn lại một không gian yên tĩnh, chậm rãi, và rất thật.
Tôi nhìn thấy những em nhỏ khiếm thị. Đôi mắt các em không nhìn thấy ánh sáng, nhưng gương mặt lại rất bình thản. Có em lần từng bước chậm rãi, bàn tay dò dẫm không gian xung quanh. Mỗi bước đi của các em là cả một quá trình tập luyện. Tôi nhìn thấy những em khiếm thính. Các em không nghe được âm thanh, nhưng thế giới của các em không hề câm lặng. Các em nói chuyện bằng ánh mắt, bằng cử chỉ, bằng những chuyển động rất tinh tế của đôi tay. Có những nụ cười không cần lời nói, nhưng lại khiến tim tôi se lại.
Rồi tôi gặp những em bại não. Cơ thể các em không thể tự do như chúng ta. Có em ngồi xe lăn, có em cử động rất khó khăn. Một cái nghiêng đầu, một cái đưa tay, một nụ cười… tất cả đều cần rất nhiều nỗ lực. Nhưng lạ thay, tôi không thấy sự oán trách nào trong ánh mắt các em. Chỉ có sự kiên trì, và một điều gì đó rất mạnh mẽ, dù thân thể các em rất mong manh.
Tôi đứng đó, lặng người.
Những điều mà tôi vẫn xem là hiển nhiên mỗi ngày, với các em lại là cả một giấc mơ.
Đi được vài bước.
Nghe được một âm thanh.
Nhìn thấy một màu sắc.
Nói được một câu trọn vẹn.
Tôi chợt nhận ra, có những con người sinh ra đã phải học những điều căn bản nhất bằng cả cuộc đời. Không phải để hơn ai, mà chỉ để được sống gần hơn với thế giới này.
Tôi thấy các em đang tập viết. Nét chữ run rẩy, méo mó, nhưng rất thật. Tôi thấy các em đang tập cầm thìa, tập xếp hình, tập phát âm từng tiếng. Những điều ấy, với tôi, chưa bao giờ cần phải cố gắng. Nhưng với các em, đó là mồ hôi, là nước mắt, là rất nhiều lần thất bại.
Lúc ấy, tôi thấy mình nhỏ lại.
Nhỏ vì những lần tôi than mệt.
Nhỏ vì những lúc tôi chán nản, buông xuôi, chỉ vì một vài điều không như ý.
Nhỏ vì tôi đã quên mất rằng, mình đang có một cơ thể lành lặn, một cuộc sống đủ đầy, và rất nhiều cơ hội.
Trung tâm Khuyết tật Vi Nhân hôm ấy không dạy tôi điều gì lớn lao. Nhưng nơi đó dạy tôi cách nhìn lại chính mình. Dạy tôi hiểu rằng, giá trị của một con người không nằm ở việc họ làm được bao nhiêu, mà ở cách họ không ngừng cố gắng, dù xuất phát điểm của họ thấp hơn rất nhiều so với người khác.
Khi tôi bước ra khỏi trung tâm, con đường Phan Châu Trinh vẫn đông đúc, vẫn ồn ào như trước. Nhưng tôi biết, mình đã không còn là người cũ nữa. Trong lòng tôi có thêm một sự trân trọng, một sự biết ơn, và nhắc nhở mình:
Rằng hãy sống chậm lại một chút.
Nhìn nhau kỹ hơn một chút.
Và đừng bao giờ xem những điều mình đang có là hiển nhiên.
Bởi ngoài kia, có những người đang cố gắng cả đời, chỉ để chạm đến những điều mà chúng ta có được ngay từ khi sinh ra.
