#09 – Chăm Sóc Ngôi Nhà Chung: Khí Nhà Kính Và Hành Trình Net Zero

🌍 KHÍ NHÀ KÍNH – KHI TRÁI ĐẤT NGÀY CÀNG NÓNG LÊN

Trái Đất là ngôi nhà chung của muôn loài. Để duy trì sự sống, hành tinh của chúng ta cần có một nhiệt độ phù hợp. Và khí nhà kính giữ một vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng ấy.

Khí nhà kính là những loại khí có khả năng giữ nhiệt trong khí quyển, tiêu biểu như carbon dioxide (CO₂), methane (CH₄) và nitrous oxide (N₂O). Trong điều kiện tự nhiên, một lượng khí nhà kính nhất định giúp Trái Đất đủ ấm cho sự sống phát triển.

Điều đáng lo ngại là lượng khí này đang gia tăng đáng kể do các hoạt động của con người. Việc đốt nhiên liệu hóa thạch, sản xuất công nghiệp, giao thông, nông nghiệp và thay đổi mục đích sử dụng đất đều góp phần làm tăng lượng khí nhà kính trong khí quyển.

Khi khí nhà kính tích tụ ngày càng nhiều, nhiệt lượng bị giữ lại cũng tăng theo. Trái Đất vì thế nóng lên, kéo theo những biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng đến môi trường sống của con người và thiên nhiên.

Theo cảnh báo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC), để hạn chế sự nóng lên toàn cầu, thế giới cần giảm phát thải khí nhà kính một cách nhanh chóng và mạnh mẽ trong những thập niên tới.

🌱 NET ZERO – PHÁT THẢI RÒNG BẰNG 0 LÀ GÌ?

Khi nói đến những nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu, chúng ta thường nghe nhắc đến Net Zero, nghĩa là phát thải ròng bằng 0.

Hiểu một cách đơn giản, Net Zero là trạng thái mà lượng khí nhà kính do con người thải ra được cân bằng với lượng khí nhà kính được hấp thụ hoặc loại bỏ khỏi khí quyển.

Điều này không có nghĩa là tất cả các hoạt động của con người đều phải hoàn toàn không phát sinh khí thải. Điều quan trọng trước hết là giảm lượng phát thải xuống mức thấp nhất có thể. Với phần khí thải còn lại, cần có những giải pháp phù hợp để hấp thụ hoặc loại bỏ chúng khỏi khí quyển.

Thiên nhiên có vai trò rất lớn trong quá trình này. Rừng, đất và các hệ sinh thái tự nhiên có khả năng hấp thụ, lưu giữ carbon, góp phần điều hòa khí hậu. Cùng với việc bảo vệ thiên nhiên, con người cũng đang nghiên cứu và phát triển những công nghệ giúp giảm phát thải và loại bỏ khí nhà kính.

IPCC nhấn mạnh rằng đạt được Net Zero CO₂ trên phạm vi toàn cầu là điều cần thiết để hạn chế sự nóng lên của Trái Đất do các hoạt động của con người gây ra.

VIỆT NAM TRÊN HÀNH TRÌNH NET ZERO 2050

Tại Hội nghị COP26 năm 2021, Việt Nam đã đưa ra cam kết hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Cam kết này đánh dấu một bước quan trọng trong nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu của Việt Nam, đồng thời thể hiện sự chung tay với cộng đồng quốc tế trong việc bảo vệ môi trường sống của nhân loại.

Từ cam kết đến thực hiện là cả một hành trình dài, đòi hỏi những thay đổi trong cách chúng ta sản xuất, sử dụng năng lượng, khai thác tài nguyên và phát triển kinh tế.

Đó cũng là hướng đi để Việt Nam từng bước xây dựng một nền kinh tế xanh hơn, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn và giảm dần lượng khí nhà kính thải ra môi trường.

⚡ MỘT THẾ GIỚI ĐANG TỪNG BƯỚC THAY ĐỔI

Hướng tới Net Zero không chỉ là câu chuyện của riêng một quốc gia. Trên thế giới, nhiều nước đang tìm cách thay đổi mô hình phát triển để vừa đáp ứng nhu cầu của con người, vừa giảm bớt những tác động đến khí hậu.

Những thay đổi ấy thể hiện qua việc tăng cường sử dụng các nguồn năng lượng phát thải thấp, phát triển giao thông xanh, tiết kiệm tài nguyên, hạn chế lãng phí và bảo vệ những hệ sinh thái có khả năng hấp thụ carbon.

Trong đó, năng lượng xanh là một nội dung đáng quan tâm. Cách chúng ta tạo ra và sử dụng năng lượng có liên quan trực tiếp đến lượng khí nhà kính phát thải mỗi ngày.

Vì thế, tìm hiểu về năng lượng xanh và quá trình chuyển dịch năng lượng cũng là một phần quan trọng để hiểu rõ hơn hành trình Net Zero. Chúng ta sẽ cùng trở lại với chủ đề này trong những bài viết tiếp theo.

🌿 NET ZERO 2050 – HÀNH TRÌNH BẮT ĐẦU TỪ HÔM NAY

Năm 2050 nghe có vẻ còn xa. Nhưng những gì chúng ta lựa chọn và thực hiện hôm nay sẽ góp phần quyết định tương lai của Ngôi nhà chung.

Không phải ai cũng có thể tham gia vào những dự án lớn về năng lượng hay công nghệ. Tuy nhiên, trong đời sống hằng ngày, mỗi người đều có thể bắt đầu từ những việc rất gần gũi: sử dụng điện tiết kiệm, tránh lãng phí, lựa chọn những sản phẩm bền và có thời gian sử dụng lâu hơn, giảm rác thải, chăm sóc cây xanh và góp phần bảo vệ rừng cùng các hệ sinh thái tự nhiên.

Những việc làm ấy có thể nhỏ bé nếu nhìn riêng lẻ, nhưng khi được nhiều người cùng thực hiện và duy trì, chúng sẽ góp phần hình thành một lối sống tiết kiệm tài nguyên và có trách nhiệm hơn với môi trường.

Hành trình Net Zero vì thế không chỉ được thể hiện qua những cam kết hay con số phát thải. Hành trình ấy còn gắn với cách con người nhìn nhận mối liên hệ giữa cuộc sống của mình với thiên nhiên, từ đó biết trân trọng và gìn giữ những gì đang nuôi dưỡng sự sống.

Trong những bài viết tiếp theo của chuyên đề Chăm sóc Ngôi nhà chung, chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu về khí thải, hiệu ứng nhà kính, năng lượng xanh, chuyển dịch năng lượng, dấu chân carbon, kinh tế tuần hoàn, vai trò của rừng trong việc hấp thụ carbon, cũng như vấn đề rác thải và nhựa dùng một lần.

Mỗi chủ đề sẽ giúp chúng ta hiểu thêm một khía cạnh của vấn đề môi trường, để từ hiểu biết có thể đi đến những lựa chọn và hành động thiết thực hơn trong cuộc sống.

Net Zero – Hành trình hiểu để thay đổi, thay đổi để giữ gìn.

(Sr. Marie Thanh Vân, SPC)

📚 Nguồn tham khảo

• IPCC – Synthesis Report of the Sixth Assessment Report
• IPCC – Summary for Policymakers
• UNFCCC – Vietnam Statement at COP26